Con buồn bã, lo âu, tự ti

Con hay buồn, hay lo, chê bai bản thân, thu mình lại. Phân biệt buồn thông thường với dấu hiệu trầm cảm, lo âu, và bố mẹ có thể làm gì để đỡ con.

Có phải nhà mình?

  • Con buồn, hay khóc hoặc cáu kỉnh nhiều ngày liền
  • Con chê mình xấu, dốt, vô dụng
  • Con lo lắng quá mức về thi cử, bạn bè, ngoại hình
  • Con ngủ li bì hoặc mất ngủ, ăn ít đi hoặc ăn quá nhiều

Chuyện gì đang xảy ra với con

Tuổi dậy thì cảm xúc lên xuống thất thường. Buồn vài hôm vì một chuyện cụ thể là bình thường. Nhưng nếu nỗi buồn, nỗi lo kéo dài nhiều tuần, làm con ăn không ngon, ngủ không yên, học hành và bạn bè đều sa sút, có thể con đang bị trầm cảm hoặc rối loạn lo âu. Lúc đó con cần được giúp, giống như khi bị ốm vậy.

  • Trầm cảm ở tuổi teen không phải lúc nào cũng là buồn. Nhiều con lại hay cáu, mệt mỏi, chẳng còn hứng thú với gì.
  • Hỏi thẳng con có ý nghĩ làm hại bản thân không sẽ không khiến con nghĩ tới chuyện đó. Ngược lại, con thấy có người hiểu mình.
  • "Cố lên", "có gì đâu mà buồn" nghe thì như động viên, nhưng thường làm con thấy cô đơn hơn. Con cần được hiểu trước đã.

Làm gì ngay hôm nay

  1. Lắng nghe, đừng vội sửaNgồi cạnh con, nói: "Dạo này bố mẹ thấy con không được vui. Bố mẹ muốn hiểu con." Rồi nghe thôi, chưa khuyên, không so sánh.
  2. Công nhận cảm xúc của conVới người lớn có thể là chuyện nhỏ, nhưng với con thì nặng thật: "Chuyện đó chắc làm con mệt lắm."
  3. Giữ nếp sinh hoạtNgủ đủ, ăn đều bữa, ra ngoài vận động mỗi ngày, gặp người thân. Mấy việc nhỏ này đỡ tâm trạng con nhiều hơn mình nghĩ.
  4. Hỏi thẳng nếu thấy loNếu thấy dấu hiệu đáng lo, hỏi bình tĩnh: "Có lúc nào con nghĩ đến chuyện làm đau bản thân không?" Nếu con nói có, ở cạnh con và tìm chuyên gia ngay.

Câu bố mẹ có thể nói

“Có bố mẹ ở đây rồi, con không phải một mình đâu.”

“Con không vui thì không cần phải tỏ ra vui. Bố mẹ vẫn thương con như thế.”

“Mình cùng đi gặp người có thể giúp con nhẹ lòng hơn nhé, giống như đi khám khi bị ốm thôi.”

Thay vì nói… hãy thử

✗ Có gì đâu mà buồn! Ngày xưa bố mẹ còn khổ hơn!

✓ Có thể bố mẹ không hiểu hết, nhưng bố mẹ muốn nghe con kể.

✗ Nghĩ tích cực lên!

✓ Chắc con đang mệt lắm. Hôm nay mình làm gì nhẹ nhàng thôi nhé.

✗ Đừng nói linh tinh!

✓ (Khi con nói muốn chết) Cảm ơn con đã nói với bố mẹ. Bố mẹ ở đây, mình cùng tìm người giúp ngay.

Kế hoạch 7 ngày

Mỗi ngày một việc nhỏ, đánh dấu và ghi lại con phản ứng thế nào để thấy rõ tiến bộ. Dành cho bố mẹ đã kích hoạt sách Bố ơi! hoặc Mẹ ơi!.

Khi nào cần tìm chuyên gia

  • Con nói về cái chết, muốn biến mất, viết thư từ biệt, đem cho đồ quý (cần giúp ngay)
  • Con tự làm đau mình: cắt tay, tự đánh mình, có vết thương lạ
  • Buồn, cáu, mất hứng thú kéo dài từ 2 tuần trở lên
  • Lo âu tới mức con không đi học được, có cơn hoảng loạn (khó thở, tim đập nhanh, sợ hãi)

Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7). Khẩn cấp về tính mạng: gọi 115 hoặc đưa con tới cơ sở y tế gần nhất.

Các vấn đề khác