Con cáu gắt, cãi lại bố mẹ
Nhắc một câu là con gắt lại, cãi lại, đóng cửa cái rầm. Vì sao tuổi này con dễ nổi nóng, và cách hạ nhiệt mà vẫn giữ được nếp nhà.
Có phải nhà mình?
- Mới nhắc "con cất cặp đi" là con đã gắt lên
- Con cãi lại, nói trống không, đóng cửa cái rầm
- Hai bên càng nói càng to, thành cãi nhau lúc nào không biết
- Xong rồi con im lặng cả buổi, còn mình thì thấy hối hận
Chuyện gì đang xảy ra với con
Bố mẹ cứ hình dung thế này: con đang lái một chiếc xe có chân ga rất nhạy mà phanh thì còn non. Hormone tuổi dậy thì làm cảm xúc của con bốc lên rất nhanh, trong khi phần não giúp con dừng lại suy nghĩ phải tới hơn 20 tuổi mới phát triển đầy đủ. Vậy nên nhiều khi con gắt xong, chính con cũng không hiểu sao mình lại thế.
- Đằng sau cơn gắt thường là một cảm xúc khác: mệt, xấu hổ, sợ bị coi là trẻ con, hoặc áp lực bài vở.
- Lúc đang nóng thì cả con lẫn mình đều chẳng nghe nổi ai. Giảng giải lúc này chỉ làm lửa to thêm.
- Con học cách xử lý cơn giận chủ yếu bằng cách nhìn xem bố mẹ xử lý cơn giận của chính mình ra sao.
Làm gì ngay hôm nay
- Hạ nhiệt trước đãKhi con đang gắt, mình đừng đáp trả. Nói ngắn thôi: "Cả nhà đang bực. Lát nữa mình nói tiếp nhé." Rồi ra chỗ khác một lúc. Rời đi lúc này là để giữ bình tĩnh, chẳng ai thua ai cả.
- Bực thì được, hỗn thì khôngCon được phép bực. Nhưng nói hỗn, đập đồ thì không. Bố mẹ có thể nói: "Con bực thì được. Nhưng nói thế với bố mẹ thì không được."
- Dịu rồi hãy quay lại nói chuyệnKhi cả hai đã bình tĩnh, hỏi con: "Lúc nãy chuyện gì làm con khó chịu thế?" Nghe con nói hết, rồi cùng bàn xem lần sau bực thì nói thế nào cho dễ nghe.
- Thống nhất vài quy tắc từ trướcChọn lúc vui vẻ để cùng con đặt 2–3 quy tắc. Ví dụ nói hỗn thì cả hai tạm dừng 20 phút, đập đồ thì con tự dọn và đền. Đừng đặt luật lúc đang giận.
Câu bố mẹ có thể nói
“Bố mẹ thấy con đang bực lắm. Mình nghỉ một chút rồi nói tiếp nhé.”
“Con không đồng ý cũng được, chỉ cần nói nhỏ nhẹ thôi.”
“Lúc nãy bố mẹ cũng to tiếng, bố mẹ xin lỗi con. Mình nói lại nhé.”
Thay vì nói… hãy thử
✗ Ăn nói với bố mẹ thế à? Láo!
✓ Bố mẹ muốn nghe con, nhưng con nói nhẹ thôi thì bố mẹ mới nghe được.
✗ Nói một câu cãi mười câu!
✓ Con thấy chỗ nào chưa hợp lý? Nói bố mẹ nghe xem.
✗ Cứ thế này thì đừng có trách!
✓ Mình thống nhất rồi đấy, nói hỗn thì nghỉ 20 phút. Giờ mình nghỉ nhé.
Kế hoạch 7 ngày
Mỗi ngày một việc nhỏ, đánh dấu và ghi lại con phản ứng thế nào để thấy rõ tiến bộ. Dành cho bố mẹ đã kích hoạt sách Bố ơi! hoặc Mẹ ơi!.
Khi nào cần tìm chuyên gia
- Con đập phá, đánh người hoặc tự làm đau mình mỗi khi giận
- Gần như ngày nào cũng có cơn giận, và ngày càng nặng hơn
- Con hay gắt kèm buồn bã, mất ngủ, bỏ học kéo dài
- Bố mẹ thấy mình không kiểm soát được, có lúc muốn đánh con
Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7). Khẩn cấp về tính mạng: gọi 115 hoặc đưa con tới cơ sở y tế gần nhất.